| Yavru Eğitimi |
|
|
|
|
Tebrikler! Artık, yavru bir Akbaş sahibisiniz. O küçük tüy yumağının çok çaresiz ve şirin göründüğünü biliyoruz. Ona bakınca Akbaşların kısa zamanda ne kadar hızlı büyüdüğünü ve güçlü birer köpeğe dönüştüklerini tahmin etmek gerçekten çok güç. 2 aylıkken yaklaşık 10 kg olan yavrunuz 6 aylık olduğunda 27 ila 35 kg arasında olacak. Köpeğinize ister gözden uzak bir köyde isterse de evinizin bahçesinde bakın hızlı fiziksel büyümeden çok daha şaşırtıcı olan şey, onun kısa sürede çevresindekilerine liderliğini kabul ettirmeye meraklı güçlü ve bağımsız bir köpeğe dönüşecek olmasıdır. Tüm sürü koruma köpekleri yüzlerce yıldır insanlığın yararına çalışmak üzere yetiştirilmektedir; ancak sürü gütme ya da av köpekleri gibi insanla direkt olarak birlikte çalışmak üzere üretilmemişlerdir. Onlar bağımsız işçilerdir. Her şeyden önce kendinizi “lider” olarak kabul ettirmeniz gerekmektedir. Akbaş Köpekleri, ilkel bir iş köpeği olarak, ilk günden itibaren köpeğinizin kafasında o rol eğer oturtulursa tam bir otorite ile “lider” herhangi diğer bir sürü üyesini (sizi, ailenizi, çobanı vs) tanıyacak, oldukça sürü merkezli bir hayvandır. Yeni köpeğinizi sizin lider olduğunuza ikna etme görevi yavrunun hayatının ilk bir iki yılı boyunca ki gelişim sürecinde köpeğinizi eğitme, meydan okuma ve hatalarını düzeltme hevesiniz ile başarılabilir. Her sürü dominant bir lider ve rütbeleri büyüklük, güç ve her bir sürü üyesi tarafından sergilenen kararlılığa bağlı olan diğer alt kademeli üyelere sahiptir. Köpek dünyasında sadece eşit büyüklük, güç ve kararlılık sahibi köpekler kavga ve baskınlığın diğer fiziksel gösterileriyle birbirlerine kafa tutarlar. Köpeğiniz sizi aynen diğerlerini olduğu gibi sürüdeki diğer köpek olarak göreceğinden şuandan itibaren sizin işiniz Akbaş Köpeğinize sürüdeki yerinin sizden ve evdeki diğer hayvanlardan aşağıda olduğuna ikna etmek olacaktır. Çekinik karakterli bir yavru : (1) sizle ya da sürüdeki hayvanlarla direkt göz kontağı kurmaktan kaçınacaktır; (2) kulaklarını boynuna doğru geri ve aşağıya kıvıracaktır; (3) yan yattığında çekinik beden dilinin bir ifadesi olarak ön ve arka ayaklarını yerden kaldıracaktır; (4) siz ya da sürüdeki bir hayvan tarafından meydan okunduğunda kolaylıkla sırt üstü yatacaktır; (5) sizin ya da sürüdeki hayvanların yüzlerini yalayarak “yiyecek dilenme” davranışını başlatabilir; (6) sizin ya da sürüdeki diğer hayvanlar tarafından meydan okunduğunda çekinik bir şekilde işeyebilir de. Baskın karakterli bir yavru ise: (1) sürü ya da sizin yanınızdayken dediğim dedik olabilir; (2) sizle ya da sürüyle direkt göz kontağı kurabilir; (3) meydan okunduğunda, köşeye sıkıştığında ya da itaate zorlandığında sürüye ya da size hırlayıp ısırmaya teşebbüs edebilir; (4) kulaklar dik ve öne doğru, tehdit eden katı bir vücut duruşuyla havlayıp geri adım atmayı reddedebilir; (5) yerde yatan bir hayvanın, çocuğun ya da erişkinin üzerinde dikilerek (başına yakın) baskın/agresif beden dilli sergileyebilir; (6) sürüdeki hayvanları, çocuklarınızı ya da aile üyelerini kovalamaya, dişleriyle tutmaya veya devirmeye hevesli olabilir. GENEL GEREKSİNİMLER: Yavrunuz ister çekinik ister baskın ya da ikisinin arasında bir karaktere sahip olsun tüm Akbaş Köpekleri sizin acil dikkat, eğitim ve kontrolünüze ihtiyaç duyar. Eğer yavru henüz küçükken bir eğitim programına başlarsanız yaramaz ergen davranışlarının bazılarını sergileyen genç bir köpeğin kontrolü çok daha kolay olacaktır. Çekinik karakterli bir yavrunun eğitilmesi çok daha kolay olacaktır ve güvenilir olması için çok daha az çalışmaya gereksinim duyacaktır; ancak gene de kendizi lider olarak kabul ettirmezseniz zamanı geldiğinde seve seve bu rolü devir alabilecek bağımsız bir hayvana dönüşecektir. Daha baskın karakterli bir yavru geldiği günden itibaren sizin ve diğer sürü üyelerinin otoritelerine meydan okumaya daha hevesli olacaktır. En baştan çok yakın bir gözlem ve kontrol altında tutulması gerekmektedir. Orta baskınlıktaki yavrular 6 ila 12 aylarda cinsel olgunluğa ulaşıncaya kadar davranışsal kontrol belirtileri göstermeyebilirler; fakat bu yavruyken eğitilmemeleri gerektiği anlamına gelmemelidir. 6 -12 aylık zaman diliminde, köpek sahipleri büyümekte olan köpekleri ile ekstra dikkatli olmalıdırlar. Genç köpekler sürüdeki hayvanlar, çocuklar ya da tanımadıkları ziyaretçilerle yalnız bırakılmamalıdır. Çoğu Akbaş, 2 yıl hatta daha uzun süre dikkat gerektiren gelişim dönemlerinden geçer. Bazı daha baskın bireyler yaşamları boyunca hiyerarşiyi test etmeye devam edeceklerdir. YAVRUYA MEYDAN OKUMAK: Yavru köpeğinizin (ve gelişmekte olan genç bir köpeğin) davranışlarına meydan okumanın önemi “lider” statünüzü ortaya koymaktaki en önemli kısımdır. Uzak köylerde tek bir çobanın kontrolü altında yaşayan köpekler daha az “meydan okumaya” gereksinim duyabilirler. Diğer tüm Akbaş Köpekleri güvenli bir köpeği garantilemek için erişkin oluncaya kadar düzenli olarak meydan okunmalıdır. Köpeğinize meydan okumak yiyecek, su ve ilgi gibi temel yaşamsal gereksinimlerden faydalanarak başlar: (2) Yavru köpeğinizin mama kabını önüne koyarken bir elinizi yiyecekle birlikte kabın içinde tutun ve köpeğinize oturup beklemesini söyleyin. “Tamam yiyebilirsin” komutunu vermeden önce yavruya mama kabından biraz yiyeceği elinizle sunarken gerekiyorsa tasması ya da ensesinden onu sınırlayabilirsiniz. Bu egzersiz köpeğinize onun yiyecekleri üzerinde tam bir kontrolünüz olduğunu öğretecektir. Mama kabının içindeki elinizden rahatsız olmayan bir yavru erişkin olduğunda yiyeceğini korumak için asla siz ısırmayacaktır. Herhangi bir hırlama, ısırma ya da diğer saldırgan hareketler yüksek bir “HAYIR” komutu ile düzeltilmelidir. “HAYIR” komutu ile herhangi bir saldırgan davranışı hemen durdurmayan yavru ensesinden yere bastırılmalı ve göz kontağından kaçınma, sakin beden duruşu, ön ve arka bacaklar hafifçe kaldırılması vb gibi boyun eğen davranışlar sergileyinceye kadar orda tutulmalıdır. Düzeltme amacıyla yavru köpeğinizi yere sırt üstü yatmaya zorladığınızda her zaman “AŞAĞI” komutunu kullanın. Sonunda “AŞAĞI” komutu çok sert oynadığında ya da sürüdeki hayvanları, çocukları veya diğer aile fertlerini kovalamaya başladığında köpeği kontrol etmenizde size yardımcı olacaktır. Yere yatmış bir köpek itaat etmek için istenmeyen davranışı bırakmak zorundadır ve sonra daha kabul edilir bir davranışa yönlendirilebilir veya bir süreliğine sakinleşmesi için bir yere kapatılabilir. Yere yatmış köpeğe aynı zamanda sakince yaklaşılabilir ve düzeltme ardından yapılır. Bu çok önemlidir çünkü onun hatasını düzeltmek için asla onu yanınıza çağırmak istemezsiniz. Akıllı bir köpek çağırıldığında azarlanacağını biliyorsa asla size gelmeyecektir. Onu kim suçlayabilir ki? (3) Her hangi bir köpek için en büyük meydan okuma ona kemirmesi için bir kemik verip sonra ondan kemiği geri alabilmektir. Kemikler pek çok köpekte hemen “O benim ve onu benden alamazsın” tepkisi uyandırırlar. Bu nedenle yavru bir köpeğin kemiğini ağzından almak önemli bir aşamadır. Köpeğiniz onu kemirmeye çalışırken bir ucundan tutabileceğiniz şekilde başlayın. Birkaç dakika tutun ve sonra kemiği alarak onu övün. Yavrunun bu aktiviteyi kabullendiğini hissettiğinizde kemiği bir dakika kendi başına kemirmesine müsaade edin, sonra tekrar ağzından alın.Bunu kabullenirse onu övün; ancak herhangi bir direniş ya da saldırganlık gösterirse “HAYIR” komutunun ardından onu ensesinden yere yatırın. Alternatif olarak yavrunun ağzından kemiği alırken onu lezzetli başka bir yiyecek ya da çok sevdiği bir oyuncakla değiştirebilirsiniz. Böylece köpeğiniz kemiğinin ağzından alınışını tamamen kayıp olarak görmeyecektir. Yavru kemiği sakince size teslim ettikten sonra tekrar bitirmesi için ona geri verebilirsiniz. (4) Sonunda köpeğiniz güçlü ve iri bir köpek olacağından küçük ve şirinken dahi üzerinize zıplamasına ya da çıkmasına asla izin vermemelisiniz. Baştaki selamlama amaçlı mutlu hoplamaların köpeğiniz büyüyüp güçlendikçe ve insanları ve sürüdeki diğer hayvanları devirebileceğini anladıkça baskınlık gösterileri dönüşmesi fazla zaman almayacaktır. Oyun amaçlı zıplamalar ardından kontrol dışı bir sürü köpeğine sahip olma yolunda baskınlık gösterileri tarafından takip edilen saldırganlık davranışlarına dönüşebilir. Yavru köpeğiniz üstünüze zıplayarak, pati atarak, ağzıyla yakalayarak ya da bedeniyle iterek sizin ya da sürüdeki hayvanların hareketlerini sınırlandırmaya her çalıştığına yüksek sesle “BIRAK” komutunu kullanmalısınız. Yavru komutunuza tepki vermezse mama kabı egzersizinde olduğu gibi yere bastırılmalıdır. Köpeğinizin tasmayla yürümeyi öğretilmesi onu kontrol etmede önemli bir adımdır. Zıplayan heyecanlı yavru köpek döneminde kayışı sık sık kullanmaktan çekinmeyin. Daha sonra yavru köpeğiniz kap ve kaç dönemine (elleri, kıyafetleri ya da koyunların tüylerini ısırma gibi ) girdiğinde sadece eğitim amaçlı şok tasmaya bağlı 5 metrelik bir ip acil düzeltmeler için kullanılabilir. Uzun bir iple eğitim yapmak sürüde bir köpekle çalışır ya da çocukların oynadığı bir arka bahçede köpek sahibine yardımcı olurken büyük faydası olacaktır. UNUTMAYIN: Her mutlu ve canlı yavru köpeğin büyürken bolca hata yapması çok doğaldır. Bu nedenle nerede müdahale edeceğinizi bilmek ve köpeğinizle eğitimi yaşamınızın bir parçası yapmak tamamen size kalmıştır. Görmezden gelinen, müsaade edilen ya da gülünen her hatanın düzeltilmesi on kat daha zor olacaktır. Çok yorgun ve meşgul olsanız bile işlerin kontrolden çıkmasına izin vermemeniz gerektiğine diğer Akbaş sahipleri de katılacaklardır. Bir sorunla ilgilenemeyecek kadar ne zaman çok yorgun ya da meşgul olsanız en azından köpeğin yanına gidip onu yerine kapatarak onu rahatsız edici davranıştan uzaklaştırın. Bu ona hatalı davranışlara izin vermeyeceğiniz mesajını iletecektir. Davranış problemi yaratacak olayların farkında olun. Problemlerin ortaya çıkmasını engellemek saatler hatta günler süren düzeltme eğitiminden çok daha kolaydır. Örneğin, kuzu ya da oğlaklar gibi yeni sürü üyeleri, sürüye tekrar katılan damızlık hayvanlar, köpeğin hiç tanışmadığı misafirler köpekle dikkatle tanıştırılmalı ve tanışmanın ardından bir süre dikkatle gözlemlenmelidir. Bir sürü köpeğinin bölgesindeki her yenilik şüpheyle karşılanır köpeğin oturmuş sürü üyelerine zarar verebilecek potansiyel bir avcı muamelesi görebilirler. Sürüye yeni hayvanlar kattığınızda köpeği bir iki gün uzaklaştırmanızda fayda vardır. Köpek döndüğünde yeni gelenler daha çok diğer sürü üyeleri gibi kokup onlar tarafından kabul edilmiş olacaklardır. Böylece sürünün koruyucusu tarafından da kabul edilme ihtimali daha yüksektir. DUYARLILIK EĞİTİMİ: Eski inanışa göre sürü koruma köpekleri çok az insan teması ile büyütülmelidirler ki korumakla yükümlü oldukları hayvanlarla doğru bağı kurabilsinler. Öte yandan bu şekilde yetiştirilen çoğu sürü koruma köpeği aşırı derecede antisosyal ve dokunulamaz köpeklere dönüşmüşlerdir. Kolaylıkla yakalanamayan ya da dokunulamayan köpeklerin fiziksel ihtiyaçları sahipleri tarafından ihmal edilme eğilimindedir. Tüyler karışabilir, patileri, gözleri, dişleri ve kulakları kontrol edilemeyebilir. Rutin fiziksel bakım herhangi bir köpeğin sağlığında büyük önem taşımaktadır; fakat özellikle de çalılarla, dikenlerle, keskin kayalarla, böceklerle ve açık alandaki diğer tehlikelerle yüz yüze olan köpekler için. Duyarlılık eğitimi köpek sahibi aşağıdaki egzersizleri yaparak başlar: (1) Nazikçe yavruyu yanına yatırın ve karşı koymayıp sakinleştiğinde sözel olarak övün. Karşı koyarsa sert bir “HAYIR” ile uyarın devam ederse ensesinden yatar pozisyona getirin. Yavru yan tarafında yatmışken bir patisini elinize alın ve parmak aralarına hafif basınç uygulayın. Dokunulmaya hassas köpekler bu egzersize daha çok tepki gösterecektir. Bu nedenle uygulanacak baskı köpeğin ilk başta tolere edeceği kadar olmalıdır. Daha sonra yavaş yavaş arttırılabilir. Öte yandan bu, çok sakin ve müsamahakar bir yavrunun sırf protesto etmiyor diye parmaklarının ölesiye sıkılmasına izin vereceği anlamına gelmemelidir. Bu egzersizin amacı yavru köpeğin tüm patilerini ve tırnaklarını haftalık kontrol etmeniz fikrine alışmasıdır. (2) Yavru köpeğiniz hala yan yatıyorken açıkta kalan kulağını yukarı kaldırın ve nazikçe geriye katlayın. Köpeğiniz kulağının kaldırılmasına ve dışa katlanmasına sakince izin verdikten sonra yumuşak bir pamuk ile kulak içini gene nazikçe silin. Yavrunun bu duruma toleransı arttıkça kulağını temizlemek için pamuğu alkol ya da hidrojen peroksitle ıslatabilirsiniz. (3) Köpeğiniz gene yan tarafına yatmışken vücudundaki tüm eklemleri hissedin. Bu egzersiz bakım gerektiren herhangi bir yaralanma vs olup olmadığına bakmanıza kolaylık sağlayacaktır. (4) Köpeğiniz aynı pozisyonda yatıyorken kuyruğunu kaldırın ve elinizi arka bacaklarının üzerinde ve arasında gezdirin. Bu egzersiz önemlidir çünkü arka tarafının dokunulmasına alıştırılmamış pek çok köpek kuyruğunun altındaki tüyler tarandığında ya da veteriner hekim köpeğin organlarını muayene ettiğinde dönüp ısırma eğilimindedir. Cinsel olgunluğa erişen köpekler arka kısmının dokunulmasından hoşlanmayabilir. Bu nedenle köpeğinizi dokunulmaya karşı duyarsızlaştırmak için erken yaşta başlayıp ergenlik dönemi boyunca devam etmenizde fayda vardır. BASKIN LİDER: Yavru köpeğiniz, eğer o henüz yavruyken başlanırsa dostane ve nazik bir şekilde kimin lider olduğunu çabucak öğrenecektir. Akbaş Köpekleri adil olmayan zalimce davranışı kilometrelerce öteden anlar ve çok zekidirler. Ayrıca “ben şimdi sana gösteririm” türünden tavrı hemen algılarlar ve kendini korumak için savunma saldırganlığı ile karşılık verebilir ya da duygusal olarak kendilerini kapatabilirler. Bundan dolayı, size düşen görev katı ancak adil bir şekilde düzenli olarak köpeğinize kimin sürüdeki baskın kişi olduğunu göstermenizdir. Tutarlı ve adil bir şekilde eğitilen her köpek sonunda doğru mesajı alacaktır. Liderlik asla dayak ve tehdit değildir. (1) Yavru köpeğinizi iki elinizi köpeği güvenle sararak ve karnının altından destek olarak kucaklayın ve hafifçe onu yerden kaldırın. Çok nazik olun ve onu kaldırmadan önce panikletmemek için sakin sakin konuşmayı ihmal etmeyin. Ani hareketlerden kaçının ve onu salıncaktaymış gibi sallamayın. Birkaç saniye ya da yavru sakinleşinceye kadar tutun sonra onu övün. Karşı koyan, hırlayan ya da ısırmaya çalışan yavru sert bir “HAYIR” ile uyarılmalı ve “HAYIR” komutuna tepki vermiyorsa aynı komut ensesinden yere bastırılarak tekrarlanmalı. Yavru yerden kaldırılmaya ses çıkarmayıncaya kadar denemeye devam edin. Yavru büyüdükçe ağırlaşmaya başlayınca yerden birkaç santim de olsa kolaylıkla kaldırılamaz ki bu çok çabuk olacaktır, bu nedenle taktik değiştirmeniz gerekecektir. Köpeğin omuz hizasında ayakta dururken vücudunuzun üst kısmıyla köpeğin baş ve omzunun üzerinden uzanın ve bir kolunuzu göğsünün etrafına sarıp elinizi karnının altına koyarken diğer kolunuzu sanki köpeğinizi sıkı sıkı kucaklayacakmış gibi önünden geçirip göğsünü tutun. Bunu yaparken köpeği sadece birkaç saniye için hafifçe yukarı kaldırın. Köpek sakince bu davranışı kabul ederse onu övün , karşı koyarsa “HAYIR” komutu ya da yere yatırma taktiğini ile davranışı düzeltin. (2) 'Liderlik' ayrıca Akbaş Köpeğinizin kontrolsüz olarak etrafta dolaşmasına izin vermemek anlamına da gelir. Açık alanlarda yaşamasına izin verilen Akbaşlar sadece sahibine ait olanları değil bölgelerindeki her şeyi korumayı isteyeceklerdir. Tabii ki bu durum sadece köpeğiniz için değil diğer insan ve hayvanlar için de tehlikeli olabilir. Çevresindeki tüm dünyayı korumasına izin verilen bir sürü köpeği sonunda bir komşu tarafından vurulabilir, hızla giden bir araç altında kalabilir, belediye köpek barınağına düşebilir ya da istenmeyen davranışlardan dolayı öldürülebilir. Tüm bu davranışlar halkın gözünde Akbaş Köpeğinin kötü tanıtılmasına imkan tanıyacağından izin verilmemelidir. Çok uzak dağlık araziler vs dışında başıboş dolaşan bir sürü bekçi köpeği ayrıca zaman, para ve enerji israfıdır. Daha büyük, baskın karakterli yavru ve erişkin köpekler: Özet: Tutarlı olarak Akbaş Köpeğinize sürüdeki herkesin onun üzerinde olduğunu öğretmek köpeğinizin bu rolü artık görmezden gelmesine neden olacaktır. Diğer hayvanları domine etme eğiliminde olan köpekler, boyun eğinceye kadar özellikle de onlar yere yatmışken onların üzerinde ayakta durmaya devam edecektir. Eğitim olmadan köpeğiniz hemen olmasa da en sonunda bu rolü ele geçirecektir. Bunun nedeni kötü köpek olması değil; aksine genetik mirası onu türünün hayatta kalmasını sağlayacak şekilde onu yönlendirdiği içindir. Akbaş Köpeğiniz pek çok diğer iş köpeğinin sahip olduğu sahibine itaat etme ve onu bu şekilde memnun etmesine neden olacak genetik yeteneklere sahip değildir. Bu sürü koruma köpeklerinin hiç birinde yoktur. Yine de köpeğiniz ona çevresinde hissedebilecek her şeyi gözleme, dinleme ve koklamasını söyleyen bir iç sesi yorulmaksızın dinleyerek yaşamını geçirecektir. Akbaşınız gerektiğinde sürüsünü ve bölgesini hayatı pahasına korumaya hazır duyarlı ve güçlü bir köpek olacaktır. Akbaş Köpekleri bugün dünyadaki en eski ve bozulmamış sürü koruma köpeklerinden biridir. Onu eğitmekle geçirdiğiniz aylarınız sonunda yıllar boyu sürecek güvenli bir arkadaşlık ve hizmetle ödüllendirilecektir.
|
| Anasayfa |
| Dernek |
| Akbaş Köpeği |
| AKKUŞ |
| Üretim |
| Sahiplendirme |
| FotoGaleri |
| FORUM |